Recevoir les nouveaux articles par Email

jeudi 13 octobre 2016

ՈՐՈ՞ՆՔ ԵՆ ՔՐԻՍՏՈՆԷԱԿԱՆ ԵԿԵՂԵՑԻՆԵՐՈՒ ՄԻՋԵՒ ՏԱՐԲԵՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ

Յաճախ մեր հաւատացեալները հարցում կ'ուղղեն հոգեւորականներուս՝ գիտնալու համար թէ ինչ տարբերութիւններ գոյութիւն ունին քրիստոնէական եկեղեցիներու եւ յատկապէս Հայոց Եկեղեցւոյ եւ միւսներու միջեւ: Բարդագոյն բայց եւ շատ կարեւոր այս հարցին պիտի փորձենք անդրադառնալ հպանցիկօրէն:
Այսօր աշխարհի մէջ քրիստոնէութիւնը կը բաժնուի 3 հիմնական մեծ ընտանիքներու՝ ԿԱԹՈԼԻԿՈՒԹԻՒՆ, ՈՒՂՂԱՓԱՌՈՒԹԻՒՆ եւ ԲՈՂՈՔԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ: Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին մաս չի կազմեր այս երեք ճիւղերէն եւ ոչ մէկուն: Դաւանաբանօրէն Հայոց եկեղեցին առանձին փոքրիկ ընտանիքի՝ Արեւելեան Ուղղափառ Եկեղեցիներու շարքին կը դասուի: Շեշտուեցաւ դաւանաբանօրէն, որովհետեւ հակառակ միւս եկեղեցիներու հետ տարածքային, վարչական, լեզուական, աւանդութիւններու տարբերութիւններուն, եկեղեցիներու միջեւ ամենէն էական տարբերութիւնը դաւանաբանական է:
Տէր Յիսուս Քրիստոսի համբարձումէն վերջ եւ Հոգւոյն Սրբոյ գալստեամբ հիմնադրուեցաւ Քրիստոսի Եկեղեցին, որ առաքեալներու քարոզչութեամբ տարածուեցաւ աշխարհով մէկ (Հայաստանի մէջ, օրինակ, քարոզեցին Թադէոս եւ Բարթուղիմէոս առաքեալները) եւ աստիճանաբար ստեղծուեցան քրիստոնէական տեղական համայնքներ, որոնք ընդհանրապէս կը կրէին իրենց տեղակայման աշխարհագրական անուանումները՝ Երուսաղէմի Եկեղեցի, Անտիոքի Եկեղեցի, Հռոմի Եկեղեցի, Հայաստանի Եկեղեցի... Գոյութիւն ունեցող բոլոր այս եկեղեցիները կը կազմէին Տիեզերական Եկեղեցին եւ մնայուն համագործակցութեան մէջ էին իրարու հետ: Ամէն հարց քրիստոնէական եկեղեցւոյ մէջ կը լուծուէր միասնական համագործակցութեամբ՝ Տիեզերական ժողովներու միջոցաւ, որոնցմէ 3-ին՝ Նիկիոյ 325թ, Կ.Պոլսոյ 381թ. եւ Եփեսոսի 431թ. ժողովներուն բոլոր եկեղեցիները որոշումներ առին միասնական համերաշխ մթնոլորտի մէջ:

Եկեղեցիներու միջեւ տարակարծութիւնը եւ պառակտումը առաջացաւ 451 թուականին Քաղքեդոնի Տիեզերական ժողովի ընթացքին: Ժողովի հիմնական քննարկելիք նիւթը, որ և անհամաձայնութիւններու առիթ տուաւ՝ Յիսուս Քրիստոսի մարդկային եւ աստուածային բնութիւններու հարցն էր: Կղերական եւ քաղաքական ճնշումներու ներքոյ ժողովը որդեգրեց դաւանաբանական սկզբունք մը, ըստ որու՝ մարդացեալ Քրիստոս ունեցած է իրարմէ անկախ երկու բնութիւն եւ կամք: Քաղքեդոնի այս բանաձեւումը նկատելով նախորդ 3 տիեզերական ժողովներուն եւ Աստուածաշունչին հակասող՝ կարգ մը Եկեղեցիներ (Հայոց, Ասորի Յակոբիկեան, Ղպտի, Եթովպիական, Մալաբար) մերժեցին ընդունիլ այդ դաւանաբանութիւնը, պնդելով՝ որ Քրիստոս ունէր 1 կատարեալ եւ անբաժանելի աստուածամարդկային բնութիւն եւ կամք: Այսպիսով Ընդհանրական Եկեղեցին բաժնուեցաւ 2 հատուածներու՝ քաղկեդոնական եւ ոչքաղկեդոնական:

Բաժանում մըն ալ տեղի ունեցաւ քաղկեդոնականութիւնը ընդունած Հռոմի եւ Կ.Պոլսոյ եկեղեցիներու միջեւ 1054 թուականին, երբ անհամաձայնութիւն յառաջացաւ «ֆիլիոքվէի» (թարգմանաբար՝ «նաեւ Որդիէն») վարդապետութեան շուրջ: Չընդունելով Հռոմի կողմէ Սուրբ Հոգիի վերաբերեալ նոր բանաձեւումը Կ.Պոլսոյ Եկեղեցին առանձնացաւ՝ ինքզինք անուանելով Ուղղափառ («Օրթոտոքս» կը նշանակէ ուղիղ, ճիշտ փառք, հաւատք ունեցող) Եկեղեցի: Իր հերթին Հռոմի եկեղեցին սկսաւ կոչուիլ Կաթողիկէ (թարգմն.՝ «ընդհանրական»):
Քրիստոնէական միւս ճիւղը՝ Բողոքականութիւնը, ծնաւ Կաթողիկէ եկեղեցւոյ ծոցին մէջ՝ որպէս բողոք պապական իշխանութեան եւ կրօնական զանցառութիւններու դէմ: Մարթին Լիւթեր անունով վանականը 1517 թուականին 95 կէտերէ բաղկացած թեզիսներ հրապարակեց, որոնք դարձան քրիստոնէական այս նոր շարժումի հիմքը:

Ինչպէս տեսանք տակաւին 5-րդ դարէն Հայաստանեայց Եկեղեցին որդեգրեց հակաքաղկեդոնական դաւանաբանութիւնը՝ դարերու ընթացքին չյարելով ոչ Կաթողիկէ, ոչ Ուղղափառ եւ ոչ ալ Բողոքական եկեղեցիներուն: Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին, հակառակ քաղկեդոնական եւ բողոքական վարդապետութիւններու հանդէպ մերժողական կեցուածքին, մշտապէս կը շարունակէ եղբայրական յարաբերութիւններու մէջ գտնուիլ միւս եկեղեցիներուն հետ՝ դաւանական նոյնութեան եւ հաղորդութեան մէջ մնալով, սակայն, միմիայն Արեւելեան Ուղղափառ իր քոյր եկեղեցիներու՝ Ասորի Յակոբի-կեաններու, Ղպտիներու, Եթովպիական, Մալաբար եւ Էրիթրէայի եկեղեցիներու հետ:
 
«Միասնութիւն առաջնային հարցերու մէջ, ազատութիւն երկրորդական հարցերու մէջ եւ սէր ամէն բանի մէջ»,- այս եղած է Հայ Եկեղեցւոյ դարաւոր կեցուածքը քրիստոնէական եկեղեցիներու հանդէպ:

http://www.jeaap.net/2016/10/quelles-sont-les-differences-entre-les.html
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...